Txintxarrisfera

BIOMATEMATIKA/BIOMATEMATICA

BIOMATEMATIKA Bizitza eta matematika oso lotuta dauden bi kontzeptu dira. Nere irakasle batek zioen bezala: “bizitza kimika da, kimika fisika da eta fisika matematika da”. Unibertsoa formula baten bidez deskribatzen ari garenean, zenbait zenbaki konstante aurkitzen ditugu, non, berauek gabe formula batek ez duen zentzurik. Hautarikoak dugu PI zenbakiak (3.1416….), beste planeta...

MARSUPIALAK/MARSUPIALES

MARTSUPIALAK Lehenik eta behin barkamena eskatu ene irakurle fidelei, izan ere, nahiko baztertua eduki baitut ene bloga. Lapsus hau igaro ostean, goazen lanari ekitera, eta nola ekin ahal den ondoen? Ba benetan xelebreak diren ugaztunetaz idatziz, MARSUPIALETAz, hauen artean daude: koala, kanguru, tasmaniako deabrua… Marsupialak Australia eta Zelanda Berria aldean dauden ugaztun nahiko bereziak...

POLINIZAZIOA/POLINIZACION

POLINIZAZIOA Definizioz, “polenaren barreiaketa faktore fisiko bates (adibidez, haizeaz) edo izaki bizidunen bidez” den arren, gure blog xume hau ez da definizio hutsez bizi eta buelta terdi emango diogu polinizazioari. Landareen ugal organoak LOREAK dira, loreetan Obulutegi bat eta espermatozoide funtzioa egiten duten, Polen aleak daude. Landare bat ernaldu nahi bada, polen hau obulutegian...

ARGIAK KUTSATURA SORTZEN DU!/¡LA LUZ CONTAMINA!

ARGIAK KUTSATURA SORTZEN DU! Bagenekien gehiegizko CO2 isuriek atmosfera kutsatzen zutela, onartzen genuen etxeko olio zikiñak errekak kakazten zituela eta kostata bazen ere, ikasi dugu berziklatzea ez dela aukera ekologikoena. Baina argiak kutsatu egiten duela esatea… ederki kosta behar zait gaur ene irakurle fidelak konbentzitzea! Argiak sortzen duen kutsadura, “kutsadura luminikoaz”...

ZER DA BIOANIZTASUNA?/¿QUE ES LA BIODIVERSIDAD?

ZER DA BIOANIZTASUNA? Prentsan, albistegietan eta politikoen ahoetan sarritan entzuten dugun hitza dugu Bioaniztasuna. Esaten digutenez oso garrantzitsua omen da gure ekosistemen eta plantetaren onurarako, baina zenbat jendek daki benetan zer esan nahi duen eta zergatik den ahin garrantzitsua? Bioaniztasuna (BIO + ANIZTASUNA), ingurune batean dagoen bizitza aniztasuna bezala defini dezakegu, hau...

KAMUFLAJEA

Inoiz pentsatu al dute ene irakurle fidelek, zergatik zebrak txuri beltzak diren eta zergatik tigreek marrak dituzten. Ba gaurko post honetan, gure bizitza erotzen duten galdera traszendental hauei erantzungo diegu. Jakina da, harrapari gehienek 3D ikusten dutela, eta ez naiz zine modalitate berriaz ari. Hau da, harrapari batek espazioan BOLUMEN bat ikusten du. Adibidez, otso batek orkatz bat ikusten...

AMA-UME ERLAZIOA EBOLUZIOAN

Ez da munduan irudi unkigarriagorik, ama bat eta bere haurra elkarekin ikustea baino. Harreman honek milioika urte dauzka, zihurrenik naturaren historiako lehen “harreman konplexua” dela esango genuke. Izan ere, ama-kume baten lotura, oso estua da eta animalia zenbat eta konplexuagoa izan orduan eta harreman sendo eta luzeagoa da! Egin dezagun erretrospektiba bat harreman berezi hau aztertuz....

AMA-UME ERLAZIOA EBOLUZIOAN

Ez da munduan irudi unkigarriagorik, ama bat eta bere haurra elkarekin ikustea baino. Harreman honek milioika urte dauzka, zihurrenik naturaren historiako lehen “harreman konplexua” dela esango genuke. Izan ere, ama-kume baten lotura, oso estua da eta animalia zenbat eta konplexuagoa izan orduan eta harreman sendo eta luzeagoa da! Egin dezagun erretrospektiba bat harreman berezi hau aztertuz....

BURU HANDIAK JAIOTZE ZAILA

Honelako esamolde honekin deskribatuko genuke Homo sapiens-aren jaiotzea edo partoa. Gure haurrek buru handia dute, oso handia! Gure amek ordea utero txikia, beraz, jaiotzea oso zaila, gogorra eta mingarria da. Haurra ez da pozik jaiotzen, ez da pozik irteten amaren sabel goxotik mundu hotz honetara. Homo sapiens-a adimenduna omen da, animaliarik inteligenteena. Baina gizakiak jaiotzen denean, ez...